Dialog ze współczesnym światem

Arcybiskup Hiob Getcha

Drugi wykład o Prawosławiu pt. „Święty i Wielki Sobór Kościoła Prawosławnego: dialog ze współczesnym światem” na Międzynarodowym Kongresie Ekumenicznym „Lublin miasto zgody religijnej” wygłosił Abp Hiob Getcha (arcybiskup Telmessos, Centre Orthodoxe, Chambésy, Szwajcaria). Poniżej prezentujemy zapis audio tego ciekawego wystąpienia wraz z tekstem tłumaczenia na język polski. Wykład Władyki Hioba odbył sie w ramach pierwszego panelu naukowego pt. „Prawosławie we współczesnej perspektywie światowej”, którego moderatorem był ks. dr hab. Przemysław Kantyka (KUL).


Tekst referatu w języku polskim

1. Ortodoksja i nowoczesność

Jak można przeczytać w Encyklice Świętego i Wielkiego Soboru Cerkwi prawosławnej, zgromadzonej na Krecie w czerwcu 2016 roku:

„Identyfikacja Cerkwi z konserwatyzmem, sprzecznym z postępem cywilizacyjnym, jest arbitralna i niewłaściwa, ponieważ świadomość tożsamości narodów chrześcijańskich nosi niezatarte znamię diachronicznego wkładu Kościoła, nie tylko w ich dziedzictwo kulturowe, ale także, bardziej ogólnie, w zdrowy rozwój świeckiej cywilizacji, ponieważ Bóg umieścił człowieka na świecie jako zarządcę boskiego stworzenia i swego współpracownika”.

Zatem to historyczne wydarzenie może być zasłużenie uważane za dialog Kościoła prawosławnego ze współczesnym światem. Spośród ośmiu dokumentów, opracowanych przez sobór, trzy są najistotniejsze z tego punktu widzenia. Pierwszy z nich to dokument na temat misji Cerkwi prawosławnej we współczesnym świecie, oparty na tekście zatytułowanym „Wkład Kościoła prawosławnego w realizację pokoju, sprawiedliwości, wolności, braterstwa i miłości miedzy narodami oraz zniesienie dyskryminacji rasowej i innej”, przyjęty pierwotnie przez trzecią wszechprawosławną przedsoborową konferencję w Chambésy, zredagowany ponownie w latach 2014-2015 i zatwierdzony z pewnymi modyfikacjami terminologicznymi przez Zgromadzenie (Synaxis) Zwierzchników Kościołów Prawosławnych w Chambésy w styczniu 2016; kolejny – to Encyklika, przygotowana na kilka dni przed otwarciem soboru; i trzeci – Przesłanie, które jest swego rodzaju streszczeniem encykliki.

Wszystkie trzy dokumenty soborowe opierają się na dwóch fundamentalnych, teologicznych zasadach: stworzeniu człowieka na obraz i podobieństwo Boga i wolności jako treści i egzystencjalnym wyrazie tego obrazu. Wielki prawosławny teolog XX wieku, V. Lossky, zwrócił uwagę, że Ojcowie Kościoła, zarówno Wschodu jak i Zachodu, uznali za podstawowy paradygmat antropologii chrześcijańskiej stworzenie człowieka na obraz i podobieństwo Boga, jak zapisano w Księdze Rodzaju 1, 26. Charakter obrazu Boga w człowieku wyrażany jest przez jego wolność, jego αὐτεξούσιον, przez którą człowiek określa swoje czyny, i skąd bierze się grzech i zło.

Święty i Wielki Sobór przypomina, że „unikalna godność osoby ludzkiej, wynikająca ze stworzenia na obraz i podobieństwo Boga i z naszej roli w Bożym planie na rzecz ludzkości i świata, była źródłem inspiracji dla Ojców Kościoła, którzy wniknęli głęboko w tajemnicę boskiej oikonomia” i podkreśla, że „wolność jest jednym z największych darów Bożych dla człowieka” . Toteż wszystkie problemy współczesnego świata wywodzą się ze złego wykorzystania ludzkiej wolności, a zatem wszyscy ludzie muszą wziąć odpowiedzialność za ich rozwiązanie:

Konsekwencje zła obejmują te niedoskonałości i niedociągnięcia panujące obecnie, w tym: sekularyzm; przemoc; rozwiązłość; niekorzystne zjawiska, takie jak używanie substancji uzależniających i inne uzależnienia, szczególnie w życiu pewnych grup młodzieży; rasizm; wyścig zbrojeń i wojny oraz wynikające z nich katastrofy społeczne; ucisk niektórych grup społecznych, wspólnot religijnych i całych narodów; nierówności społeczne; ograniczanie praw człowieka w dziedzinie wolności sumienia – w szczególności wolność wyznania; dezinformację i manipulowanie opinią publiczną; ubóstwo ekonomiczne; nieproporcjonalną redystrybucję kluczowych zasobów naturalnych lub jej całkowity brak; głód milionów ludzi; przymusową migrację populacji i handel ludźmi; kryzys migracyjny; niszczenie środowiska; oraz nieograniczone stosowanie biotechnologii genetycznej i biomedycyny na początku, w ciągu, i na końcu życia ludzkiego” .

2. Charakterystyka współczesnego świata

Święty i Wielki Sobór odnosi się do współczesnego świata jako świata pod wpływem ideologii globalizacji i sekularyzacji, które, z jednej strony, prowadzą do samoubóstwienia ludzi i promowania indywidualizmu, a z drugiej strony, wywołują fundamentalistyczne postawy.

Sobór zauważa, że „współczesna ideologia globalizacji, która jest narzucana niepostrzeżenie i szybko się rozwija, wywołuje już silne wstrząsy w gospodarce i społeczeństwie na skalę globalną”. Według encykliki, globalizacja prowokuje nowe formy systematycznego wykorzystywania oraz niesprawiedliwości społecznej i znosi narodowe, religijne, ideologiczne i inne tradycje. Z tego powodu sobór stwierdza:

Wobec zrównującego i bezosobowego ujednolicania, które jest promowane na wiele sposobów, Prawosławie głosi szacunek dla cech jednostkowych ludzi i ludów. […] Proponuje więc opłacalną gospodarkę opierającą się na zasadach Ewangelii [… i twierdzi, że] postęp rodzaju ludzkiego nie jest związany tylko ze wzrostem poziomu życia lub z rozwojem gospodarczym kosztem wartości duchowych”.

W odniesieniu do sekularyzacji encyklika zauważa, że „podstawowym elementem ideologii sekularyzacji była i nadal jest pełna niezależność człowieka od Chrystusa i duchowego wpływu Cerkwi przez arbitralną identyfikację Cerkwi z konserwatyzmem a także przez historycznie nieuzasadnioną charakterystykę Cerkwi jako domniemanej przeszkody dla jakiegokolwiek postępu i rozwoju”. Ponadto, dominująca ideologia sekularyzacji nie tylko odciąga człowieka od Kościoła, ale też odcina go od Boga: „we współczesnych zsekularyzowanych społeczeństwach człowiek, odcięty od Boga, utożsamia swoją wolność i sens życia z całkowitą niezależnością i uwolnieniem od wiecznego przeznaczenia, co prowadzi do szeregu nieporozumień i rozmyślnie błędnych interpretacji chrześcijańskiej tradycji”.

Ten „rozwód” między człowiekiem a Bogiem, między człowiekiem a Kościołem, promuje samoubóstwienie ludzi, kultywując indywidualizm. Święty i Wielki Sobór zauważa, że „Cerkiew prawosławna przeciwstawia ‘człowieka-boga’ współczesnego świata ‘Bogoczłowiekowi’ – ostatecznej mierze wszystkich rzeczy”, cytując św. Jana z Damaszku, który powiedział, że „nie mówimy o człowieku, który został ubóstwiony, lecz o Bogu, który stał się człowiekiem” .

Święty i Wielki Sobór ostrzega przed negatywną rolą, jaką mogą odgrywać środki masowego przekazu. Zauważa, że „media często działają pod kontrolą ideologii liberalnej globalizacji, a zatem są instrumentem rozpowszechniania konsumpcjonizmu i niemoralności”. Podkreśla, że „lekceważące – czasami bluźniercze – postawy wobec wartości religijnych budzą szczególne zaniepokojenie, ponieważ wywołują podziały i konflikty w społeczeństwie”. Z tego powodu Kościół „ostrzega swoje dzieci, że środki masowego przekazu mogą wpływać na ich sumienia oraz że przywykły one manipulować jednostkami i narodami, a nie jednoczyć je”.

Sobór zauważył również, że ideologia sekularyzmu, często promowana przez media, prowokuje fundamentalistyczne postawy u niektórych ludzi jako skrajną reakcję w obronie własnej tożsamości religijnej. Jak stwierdza encyklika: „Dziś doświadczamy wzrostu przemocy w imię Boga. Wybuchy fundamentalizmu we wspólnotach religijnych grożą wykreowaniem poglądu, jakoby fundamentalizm należał do istoty zjawiska religii”. Jednak Święty i Wielki Sobór podkreślił, że „fundamentalizm stanowi wyraz chorobliwej religijności” i zauważył, że „prawdziwy chrześcijanin, naśladując wzór ukrzyżowanego Pana, poświęca siebie, a nie innych, dlatego też jest najbardziej surowym krytykiem fundamentalizmu wszelkiego pochodzenia. Uczciwy dialog międzyreligijny przyczynia się do rozwoju wzajemnego zaufania oraz promowania pokoju i pojednania” .

3. Współczesne wyzwania

Spośród wyzwań, przed którymi stoi dzisiejsze społeczeństwo, Święty i Wielki Sobór zajął się w dokumentach kwestiami rodziny, pokoju, praw człowieka, sprawiedliwości społecznej, ubóstwa i migracji, ograniczeń nauki, i kryzysu ekologicznego.

Kryzys rodziny

Święty i Wielki Sobór przypomina współczesnemu społeczeństwu, że dla Kościoła prawosławnego małżeństwo jest nierozerwalnym związkiem miłosnym mężczyzny i kobiety, uważanym przez św. Pawła za „wielką tajemnicę”, wzorowanym na Chrystusie i Kościele (por. Ef 5, 32) i w związku z tym uznaje rodzinę za „małą cerkiew” według sformułowania św. Jana Chryzostoma. Sobór uważa, że „współczesny kryzys w małżeństwie i rodzinie jest konsekwencją kryzysu wolności jako odpowiedzialności, popadnięcia w egocentryczną samorealizację, utożsamienie jej z samozadowoleniem, samowystarczalnością i niezależnością, a także utratę sakramentalnego charakteru związku między mężczyzną i kobietą, wynikającego z zapomnienia o ofiarnym etosie miłości”. Z tego powodu encyklika uważa, że „współczesne społeczeństwo podchodzi do ślubu w sposób świecki, według czysto socjologicznych i realistycznych kryteriów, traktując go jako prostą formę związku – jednego z wielu – z których każdy ma prawo do równej wartości instytucjonalnej”.

Wojna i pokój

Święty i Wielki Sobór stwierdza, że „samo objawienie Chrystusa jest określane jako ewangelia pokoju” odnosząc się do Efezjan 6, 15. Na tej podstawie stwierdza, że „Cerkiew Chrystusowa potępia wojnę w ogóle, uznając ją za skutek obecności zła i grzechu na świecie”. W obliczu zagrożenia bronią nuklearną i biologiczną zauważa, że „gromadzenie nie tylko broni jądrowej, chemicznej i biologicznej, ale wszelkiego rodzaju broni, stwarza poważne niebezpieczeństwa, ponieważ jej posiadanie kreuje fałszywe poczucie wyższości i dominacji nad resztą świata. Co więcej, taka broń tworzy atmosferę strachu i nieufności, stając się impulsem do nowego wyścigu zbrojeń”.

Odnosząc się do fundamentalizmu, sobór bardzo wyraźnie stwierdził, że „Cerkiew prawosławna zdecydowanie potępia wielopostaciowe konflikty i wojny wywołane przez fanatyzm wywodzący się z zasad religijnych”. Zwrócił również uwagę na coraz większy ucisk i prześladowanie chrześcijan oraz innych wspólnot na Bliskim Wschodzie i zauważył, że „równie niepokojące są próby wyrwania chrześcijaństwa z jego tradycyjnych ojczyzn”.

Prawa człowieka

Chociaż sobór uważa, że Cerkiew prawosławna nie angażuje się w politykę, Święty i Wielki Sobór zauważył, że „dziś prawa człowieka znajdują się w centrum polityki jako odpowiedź na społeczno-polityczne kryzysy oraz wstrząsy oraz dla ochrony obywateli przed arbitralną władzą państwa”. Tym niemniej, pomimo akceptacji świeckiej zasady praw człowieka, sobór skrytykował jej indywidualistyczne zastosowanie. Encyklika zauważa:

Prawa człowieka znajdują się obecnie w centrum debaty politycznej jako odpowiedź na współczesne społeczno-polityczne kryzysy i wstrząsy oraz dla ochrony wolności jednostki. Cerkiew prawosławna, odnosząc się do praw człowieka, podkreśla niebezpieczeństwo ograniczenia praw jednostki do indywidualizmu i kultury 'praw’. Taka perwersja funkcjonuje kosztem społecznych treści wolności i prowadzi do arbitralnego przekształcenia praw w domaganie się szczęścia oraz wyniesienia niebezpiecznego utożsamienia wolności z prawem jednostki do rangi ‘uniwersalnej wartości’, która podważa fundamenty wartości społecznych, rodziny, religii, narodu i zagraża podstawowym wartościom moralnym”.

Sobór podkreślił, że „prawosławny ideał w odniesieniu do człowieka wykracza poza horyzont ustalonych praw człowieka i że największą ze wszystkich jest miłość”. Przypomniał również, że podstawowym prawem człowieka jest „ochrona wolności religijnej, to znaczy wolności sumienia, wiary, kultu oraz jej wszystkich indywidualnych i zbiorowych przejawów, w tym również prawo każdego wiernego lub każdej wspólnoty religijnej do swobodnego wykonywania swoich obowiązków religijnych bez jakiejkolwiek ingerencji państwa, a także prawo do publicznej edukacji religijnej” . Niestety, należy zauważyć, że to podstawowe prawo jest bardzo często zagrożone zarówno ze strony fundamentalizmu jak i sekularyzmu.

Sobór stwierdził wyraźnie, że „Cerkiew prawosławna wyznaje, że każdy człowiek, niezależnie od koloru skóry, religii, rasy, płci, pochodzenia etnicznego i języka, jest stworzony na obraz i podobieństwo Boga i ma równe prawa w społeczeństwie”. Według encykliki: „Nikt tak nie uczcił człowieka i nie troszczył się o niego jak Bóg-Człowiek Chrystus i jego Kościół”. W proroczy sposób Święty i Wielki Sobór odnotowuje „wielki współczesny kryzys humanitarny: rozprzestrzenianie się przemocy wojennej, prześladowania, wypędzanie i zabójstwa członków mniejszości religijnych, handel ludźmi, pogwałcenie godności i podstawowych praw jednostek i narodów oraz zmuszanie do zmiany wiary religijnej”. W obliczu współczesnych wyzwań sobór potwierdza, że Cerkiew prawosławna „jednoznacznie potępia porwania, tortury i potworne egzekucje. Potępia niszczenie świątyń, symboli religijnych i zabytków kultury”.

Sprawiedliwość społeczna, ubóstwo i migracja

Święty i Wielki Sobór jest świadomy tego, że „Cerkiew nie może pozostać obojętna wobec sytuacji ekonomicznej, która negatywnie wpływa na ludzkość jako całość”. Z jednej strony sobór zauważa, że „różnica między bogatymi a biednymi dramatycznie pogłębia się wskutek kryzysu finansowego, który zwykle wynika z nieograniczonej spekulacji niektórych przedstawicieli środowisk finansowych, koncentracji bogactwa w rękach nielicznych osób i perwersyjnych praktyk biznesowych, pozbawionych sprawiedliwości i humanitarnej wrażliwości, co ostatecznie nie służy rzeczywistym potrzebom ludzkości”. Z drugiej strony, sobór podkreśla związek między problemem ubóstwa a kryzysem ekologicznym: „Konkurencja i wrogość na świecie wiodą do niesprawiedliwości i nierównego dostępu poszczególnych ludzi i narodów do zasobów boskiego stworzenia”. Ponadto, gdy miliony ludzi pozbawia się podstawowych dóbr i towarów, a człowiek jest poniżany, rodzi to „etniczne, religijne i społeczne zamieszanie, które zagraża wewnętrznej spójności społeczeństwa”.

Z tego powodu Święty i Wielki Sobór zaapelował o zrównoważoną gospodarkę, która powinna łączyć skuteczność ze sprawiedliwością i solidarnością społeczną. Stwierdził: „Święta Cerkiew Chrystusa, w swoim uniwersalnym ciele – składającym się z wielu narodów na ziemi – podkreśla zasadę powszechnej solidarności i popiera bliższą współpracę narodów i państw w celu rozstrzygania konfliktów w pokojowy sposób”.

Sobór zauważył również, że współczesny kryzys uchodźców i migrantów jest powiązany z tymi wyzwaniami politycznymi, gospodarczymi i środowiskowymi. Zaznaczył, że Kościół prawosławny zawsze odnosił się do prześladowanych, zagrożonych i potrzebujących opierając się na poleceniu Chrystusa: „wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili” (por. Mt 25, 40). Sobór stwierdził, że „w swojej historii Cerkiew zawsze znajdowała się po stronie ‘utrudzonych i obciążonych’ (por. Mt 11, 28). W żadnym momencie działalność filantropijna Kościoła nie ograniczała się jedynie do okolicznościowych dobrych uczynków w stosunku do potrzebujących i cierpiących, ale raczej dążyła do wyeliminowania przyczyn powodujących problemy społeczne”.

Granice nauki

Święty i Wielki Sobór zajął się również kwestią nauki we współczesności. Jak zauważono w przesłaniu, „współczesny rozwój nauk ścisłych oraz technologii przynosi radykalne zmiany w naszym życiu”. Zmiany te nie są tylko i wyłącznie korzystne, ponieważ „mają wiele negatywnych następstw, takich jak manipulowanie wolnością, stopniowa utrata cennych tradycji, zniszczenie środowiska naturalnego i kwestionowanie wartości moralnych”. Jak wskazuje encyklika, człowiekowi „grozi przekształcenie się w biologiczną maszynę, bezosobową jednostkę społeczną lub w mechaniczne urządzenie kontrolowanej myśli”. Jak zauważono w przesłaniu „sprawy te wymagają duchowego podejścia, które Cerkiew prawosławna realizuje za pośrednictwem bioetyki, która opiera się na chrześcijańskiej etyce i na patrystycznym nauczaniu”. W tym duchu sobór podkreślił „niekwestionowaną świętość życia ludzkiego od poczęcia”. Zgodnie z podstawowymi zasadami antropologii prawosławnej „prawo do narodzin jest pierwszym prawem człowieka”. Sobór podkreślił, że „człowiek nie jest tylko zespołem komórek, kości i narządów; ani też osoba ludzka nie jest zdefiniowana wyłącznie w kategoriach biologicznych. Człowiek jest stworzony na obraz Boga (Rdz 1, 27) i należy odnosić się do ludzkości z należytym szacunkiem”.

Dla soboru „prawosławna bioetyka, w przeciwieństwie do świeckich, autonomicznych i redukcjonistycznych poglądów antropologicznych, podkreśla stworzenie człowieka na Boży obraz i podobieństwo oraz jego wieczne przeznaczenie”. Z tego powodu „zarówno w procesie badań naukowych, jak i w praktycznym zastosowaniu nowych odkryć oraz innowacji, powinniśmy przestrzegać absolutnego prawa każdej jednostki do szacunku i godności na wszystkich etapach życia”. Według soboru, „niewłaściwe rozumienie wolności jako permisywizmu prowadzi do wzrostu przestępczości, zniszczenia i zepsucia wszystkiego, co cieszy się uznaniem, a także całkowitego lekceważenia wolności naszego bliźniego oraz świętości życia”. Jednak jak przypomina encyklika, „niebezpieczeństwem jest manipulacja ludzką wolnością, używanie człowieka jako zwykłego narzędzia, stopniowa utrata cennych tradycji, a także zagrożenie lub nawet zniszczenie środowiska naturalnego”.

Kryzys ekologiczny

Kościół prawosławny stał się w pewnym sensie pionierem w rozwiązywaniu kryzysu ekologicznego począwszy od 1986 roku. Doprowadziło to Kościół prawosławny do aktywnego uczestnictwa w różnych międzynarodowych inicjatywach ekologicznych i ustanowienia w 1989 roku dzień 1 września dniem modlitwy o ochronę środowiska naturalnego. Przesłanie soboru podkreśla duchowe i moralne przyczyny kryzysu ekologicznego związanego z chciwością, zachłannością i egoizmem, co prowadzi do nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, zanieczyszczenia i zmian klimatycznych. Z tego powodu sobór twierdzi, że „chrześcijańskie potraktowanie tego problemu wymaga pokajania się za nadużycia, wstrzemięźliwości i ascetycznego etosu, które stanowią antidotum na nadmierną konsumpcję, a jednocześnie pielęgnowanie w człowieku świadomości, że jest ‘zarządcą’, a nie posiadaczem stworzenia”.

Sobór widzi źródło problemu w świeckim podejściu do środowiska, co prowadzi do rozłamu miedzy stworzeniem i Stwórcą. Z tego powodu, jak przypomina nam encyklika,: „stosunek do problemu ekologii w oparciu o zasady tradycji chrześcijańskiej wymaga nie tylko skruchy za grzech eksploatacji zasobów naturalnych planety, a mianowicie, radykalnej zmiany mentalności i zachowania, ale także ascetyzmu jako antidotum na konsumpcjonizm, ubóstwienie potrzeb i zachłanną postawę. Zakłada on również naszą ogromną odpowiedzialność, aby zapewnić przyszłym pokoleniom odpowiednie do życia środowisko naturalne i używać go zgodnie z Bożą wolą i błogosławieństwem” .

Wnioski

Na początku ubiegłego wieku bizantynista M. Jugie uznał, że Kościół prawosławny i jego teologia za skostniały po VII Soborze Ekumenicznym z 787 roku . Krótki przegląd dokumentów Świętego i Wielkiego Soboru na Krecie pokazał nam, że to historyczne wydarzenie stało się rzeczywiście momentem, w którym Kościół prawosławny nawiązał dialog ze światem współczesnym. Sobór zaproponował refleksję teologiczną opartą na antropologii prawosławnej na temat współczesnych wyzwań, takich jak kryzys rodziny, problem wojny i pokoju, prawa człowieka, sprawiedliwość społeczna, ubóstwo i migracja, granice nauki i kryzys ekologiczny. Przedstawił przełomowe oświadczenie o ideologiach globalizacji i sekularyzacji oraz o niebezpieczeństwach fundamentalizmu. Na Zgromadzeniu Zwierzchników Kościołów Prawosławnych w Chambésy w styczniu 2016 r., Anastasios, arcybiskup Tirany i całej Albanii, główny redaktor Przesłania soboru powiedział, że celem Świętego i Wielkiego Soboru nie będzie rozwiązywanie wszystkich problemów ludzkości, ale danie jej słowa światła, pociechy i świadectwo nadziei. Jak stwierdza się na zakończenie Przesłania, „Święty i Wielki Sobór otworzył horyzont na współczesny różnorodny zamieszkany świat. Podkreślił naszą odpowiedzialność w określonym miejscu i czasie, zawsze w perspektywie wieczności” .

Arcybiskup Hiob Getcha (Szwajcaria)

Arcybiskup Hiob Getcha

arcybiskup Telmessos; profesor teologii liturgii w Instytucie Katolickim w Paryżu oraz teologii liturgicznej i dogmatycznej w Instytucie Studiów Doktoranckich Teologii Prawosławnej w Chambesy (Szwajcaria); przewodniczący Patriarchalnego Egzarchatu Prawosławnych Parafii Rosyjskiej Tradycji w Europie Zachodniej (2013-2015); stały reprezentant Patriarchatu Ekumenicznego w Światowej Radzie Kościołów w Genewie; prawosławny współprzewodniczący Wspólnej Międzynarodowej Komisji Dialogu Teologicznego pomiędzy Kościołem Rzymskokatolickim a Kościołem Prawosławnym; prawosławny współprzewodniczący i członek założyciel Wspólnej Prawosławno-Katolickiej Grupy Roboczej Świętego Ireneusza: autor studiów i artykułów z zakresu liturgiki, duchowości prawosławnej i ekumenizmu.

 

„Lublin miasto zgody religijnej” – pod takim tytułem w dniach 29-31 października 2017 r. odbył się w Lublinie Międzynarodowy Kongres Ekumeniczny, który uświetnił 700-lecie nadania praw miejskich Lublinowi (1317), 500-lecie Reformacji (1517), a także 100-lecie KUL (1918). Każdy z dni był poświęcony innej konfesji. I tak pierwszego dnia zostało zaprezentowane Prawosławie, drugiego Katolicyzm, a trzeciego Ewangelizm. Organizatorami tego ważnego wydarzenia naukowego byli: Archidiecezja Lubelska, Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska, Diecezja Warszawska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Polska Rada Ekumeniczna o. Lublin, Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego oraz Miasto Lublin.

Lublin miasto zgody religijnej

Autor

Redakcja orthodox.fm - Portalu Medialnego Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.

Kontynuując korzystanie z tego serwisu zgadzasz się na używanie plików cookies. Więcej...

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close