Dialog ze współczesnym światem

Arcybiskup Hiob Getcha

Drugi wykład o Prawosławiu pt. „Święty i Wielki Sobór Kościoła Prawosławnego: dialog ze współczesnym światem” na Międzynarodowym Kongresie Ekumenicznym „Lublin miasto zgody religijnej” wygłosił Abp Hiob Getcha (arcybiskup Telmessos, Centre Orthodoxe, Chambésy, Szwajcaria). Poniżej prezentujemy zapis audio tego ciekawego wystąpienia wraz z tekstem tłumaczenia na język polski. Wykład Władyki Hioba odbył sie w ramach pierwszego panelu naukowego pt. „Prawosławie we współczesnej perspektywie światowej”, którego moderatorem był ks. dr hab. Przemysław Kantyka (KUL).


Tekst referatu w języku polskim

1. Ortodoksja i nowoczesność

Jak można przeczytać w Encyklice Świętego i Wielkiego Soboru Cerkwi prawosławnej, zgromadzonej na Krecie w czerwcu 2016 roku:

„Identyfikacja Cerkwi z konserwatyzmem, sprzecznym z postępem cywilizacyjnym, jest arbitralna i niewłaściwa, ponieważ świadomość tożsamości narodów chrześcijańskich nosi niezatarte znamię diachronicznego wkładu Kościoła, nie tylko w ich dziedzictwo kulturowe, ale także, bardziej ogólnie, w zdrowy rozwój świeckiej cywilizacji, ponieważ Bóg umieścił człowieka na świecie jako zarządcę boskiego stworzenia i swego współpracownika”.

Zatem to historyczne wydarzenie może być zasłużenie uważane za dialog Kościoła prawosławnego ze współczesnym światem. Spośród ośmiu dokumentów, opracowanych przez sobór, trzy są najistotniejsze z tego punktu widzenia. Pierwszy z nich to dokument na temat misji Cerkwi prawosławnej we współczesnym świecie, oparty na tekście zatytułowanym „Wkład Kościoła prawosławnego w realizację pokoju, sprawiedliwości, wolności, braterstwa i miłości miedzy narodami oraz zniesienie dyskryminacji rasowej i innej”, przyjęty pierwotnie przez trzecią wszechprawosławną przedsoborową konferencję w Chambésy, zredagowany ponownie w latach 2014-2015 i zatwierdzony z pewnymi modyfikacjami terminologicznymi przez Zgromadzenie (Synaxis) Zwierzchników Kościołów Prawosławnych w Chambésy w styczniu 2016; kolejny – to Encyklika, przygotowana na kilka dni przed otwarciem soboru; i trzeci – Przesłanie, które jest swego rodzaju streszczeniem encykliki.

Wszystkie trzy dokumenty soborowe opierają się na dwóch fundamentalnych, teologicznych zasadach: stworzeniu człowieka na obraz i podobieństwo Boga i wolności jako treści i egzystencjalnym wyrazie tego obrazu. Wielki prawosławny teolog XX wieku, V. Lossky, zwrócił uwagę, że Ojcowie Kościoła, zarówno Wschodu jak i Zachodu, uznali za podstawowy paradygmat antropologii chrześcijańskiej stworzenie człowieka na obraz i podobieństwo Boga, jak zapisano w Księdze Rodzaju 1, 26. Charakter obrazu Boga w człowieku wyrażany jest przez jego wolność, jego αὐτεξούσιον, przez którą człowiek określa swoje czyny, i skąd bierze się grzech i zło.

Święty i Wielki Sobór przypomina, że „unikalna godność osoby ludzkiej, wynikająca ze stworzenia na obraz i podobieństwo Boga i z naszej roli w Bożym planie na rzecz ludzkości i świata, była źródłem inspiracji dla Ojców Kościoła, którzy wniknęli głęboko w tajemnicę boskiej oikonomia” i podkreśla, że „wolność jest jednym z największych darów Bożych dla człowieka” . Toteż wszystkie problemy współczesnego świata wywodzą się ze złego wykorzystania ludzkiej wolności, a zatem wszyscy ludzie muszą wziąć odpowiedzialność za ich rozwiązanie:

Konsekwencje zła obejmują te niedoskonałości i niedociągnięcia panujące obecnie, w tym: sekularyzm; przemoc; rozwiązłość; niekorzystne zjawiska, takie jak używanie substancji uzależniających i inne uzależnienia, szczególnie w życiu pewnych grup młodzieży; rasizm; wyścig zbrojeń i wojny oraz wynikające z nich katastrofy społeczne; ucisk niektórych grup społecznych, wspólnot religijnych i całych narodów; nierówności społeczne; ograniczanie praw człowieka w dziedzinie wolności sumienia – w szczególności wolność wyznania; dezinformację i manipulowanie opinią publiczną; ubóstwo ekonomiczne; nieproporcjonalną redystrybucję kluczowych zasobów naturalnych lub jej całkowity brak; głód milionów ludzi; przymusową migrację populacji i handel ludźmi; kryzys migracyjny; niszczenie środowiska; oraz nieograniczone stosowanie biotechnologii genetycznej i biomedycyny na początku, w ciągu, i na końcu życia ludzkiego” .

2. Charakterystyka współczesnego świata

Święty i Wielki Sobór odnosi się do współczesnego świata jako świata pod wpływem ideologii globalizacji i sekularyzacji, które, z jednej strony, prowadzą do samoubóstwienia ludzi i promowania indywidualizmu, a z drugiej strony, wywołują fundamentalistyczne postawy.

Sobór zauważa, że „współczesna ideologia globalizacji, która jest narzucana niepostrzeżenie i szybko się rozwija, wywołuje już silne wstrząsy w gospodarce i społeczeństwie na skalę globalną”. Według encykliki, globalizacja prowokuje nowe formy systematycznego wykorzystywania oraz niesprawiedliwości społecznej i znosi narodowe, religijne, ideologiczne i inne tradycje. Z tego powodu sobór stwierdza:

Wobec zrównującego i bezosobowego ujednolicania, które jest promowane na wiele sposobów, Prawosławie głosi szacunek dla cech jednostkowych ludzi i ludów. […] Proponuje więc opłacalną gospodarkę opierającą się na zasadach Ewangelii [… i twierdzi, że] postęp rodzaju ludzkiego nie jest związany tylko ze wzrostem poziomu życia lub z rozwojem gospodarczym kosztem wartości duchowych”.

W odniesieniu do sekularyzacji encyklika zauważa, że „podstawowym elementem ideologii sekularyzacji była i nadal jest pełna niezależność człowieka od Chrystusa i duchowego wpływu Cerkwi przez arbitralną identyfikację Cerkwi z konserwatyzmem a także przez historycznie nieuzasadnioną charakterystykę Cerkwi jako domniemanej przeszkody dla jakiegokolwiek postępu i rozwoju”. Ponadto, dominująca ideologia sekularyzacji nie tylko odciąga człowieka od Kościoła, ale też odcina go od Boga: „we współczesnych zsekularyzowanych społeczeństwach człowiek, odcięty od Boga, utożsamia swoją wolność i sens życia z całkowitą niezależnością i uwolnieniem od wiecznego przeznaczenia, co prowadzi do szeregu nieporozumień i rozmyślnie błędnych interpretacji chrześcijańskiej tradycji”.

Ten „rozwód” między człowiekiem a Bogiem, między człowiekiem a Kościołem, promuje samoubóstwienie ludzi, kultywując indywidualizm. Święty i Wielki Sobór zauważa, że „Cerkiew prawosławna przeciwstawia ‘człowieka-boga’ współczesnego świata ‘Bogoczłowiekowi’ – ostatecznej mierze wszystkich rzeczy”, cytując św. Jana z Damaszku, który powiedział, że „nie mówimy o człowieku, który został ubóstwiony, lecz o Bogu, który stał się człowiekiem” .

Święty i Wielki Sobór ostrzega przed negatywną rolą, jaką mogą odgrywać środki masowego przekazu. Zauważa, że „media często działają pod kontrolą ideologii liberalnej globalizacji, a zatem są instrumentem rozpowszechniania konsumpcjonizmu i niemoralności”. Podkreśla, że „lekceważące – czasami bluźniercze – postawy wobec wartości religijnych budzą szczególne zaniepokojenie, ponieważ wywołują podziały i konflikty w społeczeństwie”. Z tego powodu Kościół „ostrzega swoje dzieci, że środki masowego przekazu mogą wpływać na ich sumienia oraz że przywykły one manipulować jednostkami i narodami, a nie jednoczyć je”.

Sobór zauważył również, że ideologia sekularyzmu, często promowana przez media, prowokuje fundamentalistyczne postawy u niektórych ludzi jako skrajną reakcję w obronie własnej tożsamości religijnej. Jak stwierdza encyklika: „Dziś doświadczamy wzrostu przemocy w imię Boga. Wybuchy fundamentalizmu we wspólnotach religijnych grożą wykreowaniem poglądu, jakoby fundamentalizm należał do istoty zjawiska religii”. Jednak Święty i Wielki Sobór podkreślił, że „fundamentalizm stanowi wyraz chorobliwej religijności” i zauważył, że „prawdziwy chrześcijanin, naśladując wzór ukrzyżowanego Pana, poświęca siebie, a nie innych, dlatego też jest najbardziej surowym krytykiem fundamentalizmu wszelkiego pochodzenia. Uczciwy dialog międzyreligijny przyczynia się do rozwoju wzajemnego zaufania oraz promowania pokoju i pojednania” .

3. Współczesne wyzwania

Spośród wyzwań, przed którymi stoi dzisiejsze społeczeństwo, Święty i Wielki Sobór zajął się w dokumentach kwestiami rodziny, pokoju, praw człowieka, sprawiedliwości społecznej, ubóstwa i migracji, ograniczeń nauki, i kryzysu ekologicznego.

Kryzys rodziny

Święty i Wielki Sobór przypomina współczesnemu społeczeństwu, że dla Kościoła prawosławnego małżeństwo jest nierozerwalnym związkiem miłosnym mężczyzny i kobiety, uważanym przez św. Pawła za „wielką tajemnicę”, wzorowanym na Chrystusie i Kościele (por. Ef 5, 32) i w związku z tym uznaje rodzinę za „małą cerkiew” według sformułowania św. Jana Chryzostoma. Sobór uważa, że „współczesny kryzys w małżeństwie i rodzinie jest konsekwencją kryzysu wolności jako odpowiedzialności, popadnięcia w egocentryczną samorealizację, utożsamienie jej z samozadowoleniem, samowystarczalnością i niezależnością, a także utratę sakramentalnego charakteru związku między mężczyzną i kobietą, wynikającego z zapomnienia o ofiarnym etosie miłości”. Z tego powodu encyklika uważa, że „współczesne społeczeństwo podchodzi do ślubu w sposób świecki, według czysto socjologicznych i realistycznych kryteriów, traktując go jako prostą formę związku – jednego z wielu – z których każdy ma prawo do równej wartości instytucjonalnej”.

Wojna i pokój

Święty i Wielki Sobór stwierdza, że „samo objawienie Chrystusa jest określane jako ewangelia pokoju” odnosząc się do Efezjan 6, 15. Na tej podstawie stwierdza, że „Cerkiew Chrystusowa potępia wojnę w ogóle, uznając ją za skutek obecności zła i grzechu na świecie”. W obliczu zagrożenia bronią nuklearną i biologiczną zauważa, że „gromadzenie nie tylko broni jądrowej, chemicznej i biologicznej, ale wszelkiego rodzaju broni, stwarza poważne niebezpieczeństwa, ponieważ jej posiadanie kreuje fałszywe poczucie wyższości i dominacji nad resztą świata. Co więcej, taka broń tworzy atmosferę strachu i nieufności, stając się impulsem do nowego wyścigu zbrojeń”.

Odnosząc się do fundamentalizmu, sobór bardzo wyraźnie stwierdził, że „Cerkiew prawosławna zdecydowanie potępia wielopostaciowe konflikty i wojny wywołane przez fanatyzm wywodzący się z zasad religijnych”. Zwrócił również uwagę na coraz większy ucisk i prześladowanie chrześcijan oraz innych wspólnot na Bliskim Wschodzie i zauważył, że „równie niepokojące są próby wyrwania chrześcijaństwa z jego tradycyjnych ojczyzn”.

Prawa człowieka

Chociaż sobór uważa, że Cerkiew prawosławna nie angażuje się w politykę, Święty i Wielki Sobór zauważył, że „dziś prawa człowieka znajdują się w centrum polityki jako odpowiedź na społeczno-polityczne kryzysy oraz wstrząsy oraz dla ochrony obywateli przed arbitralną władzą państwa”. Tym niemniej, pomimo akceptacji świeckiej zasady praw człowieka, sobór skrytykował jej indywidualistyczne zastosowanie. Encyklika zauważa:

Prawa człowieka znajdują się obecnie w centrum debaty politycznej jako odpowiedź na współczesne społeczno-polityczne kryzysy i wstrząsy oraz dla ochrony wolności jednostki. Cerkiew prawosławna, odnosząc się do praw człowieka, podkreśla niebezpieczeństwo ograniczenia praw jednostki do indywidualizmu i kultury ‚praw’. Taka perwersja funkcjonuje kosztem społecznych treści wolności i prowadzi do arbitralnego przekształcenia praw w domaganie się szczęścia oraz wyniesienia niebezpiecznego utożsamienia wolności z prawem jednostki do rangi ‘uniwersalnej wartości’, która podważa fundamenty wartości społecznych, rodziny, religii, narodu i zagraża podstawowym wartościom moralnym”.

Sobór podkreślił, że „prawosławny ideał w odniesieniu do człowieka wykracza poza horyzont ustalonych praw człowieka i że największą ze wszystkich jest miłość”. Przypomniał również, że podstawowym prawem człowieka jest „ochrona wolności religijnej, to znaczy wolności sumienia, wiary, kultu oraz jej wszystkich indywidualnych i zbiorowych przejawów, w tym również prawo każdego wiernego lub każdej wspólnoty religijnej do swobodnego wykonywania swoich obowiązków religijnych bez jakiejkolwiek ingerencji państwa, a także prawo do publicznej edukacji religijnej” . Niestety, należy zauważyć, że to podstawowe prawo jest bardzo często zagrożone zarówno ze strony fundamentalizmu jak i sekularyzmu.

Sobór stwierdził wyraźnie, że „Cerkiew prawosławna wyznaje, że każdy człowiek, niezależnie od koloru skóry, religii, rasy, płci, pochodzenia etnicznego i języka, jest stworzony na obraz i podobieństwo Boga i ma równe prawa w społeczeństwie”. Według encykliki: „Nikt tak nie uczcił człowieka i nie troszczył się o niego jak Bóg-Człowiek Chrystus i jego Kościół”. W proroczy sposób Święty i Wielki Sobór odnotowuje „wielki współczesny kryzys humanitarny: rozprzestrzenianie się przemocy wojennej, prześladowania, wypędzanie i zabójstwa członków mniejszości religijnych, handel ludźmi, pogwałcenie godności i podstawowych praw jednostek i narodów oraz zmuszanie do zmiany wiary religijnej”. W obliczu współczesnych wyzwań sobór potwierdza, że Cerkiew prawosławna „jednoznacznie potępia porwania, tortury i potworne egzekucje. Potępia niszczenie świątyń, symboli religijnych i zabytków kultury”.

Sprawiedliwość społeczna, ubóstwo i migracja

Święty i Wielki Sobór jest świadomy tego, że „Cerkiew nie może pozostać obojętna wobec sytuacji ekonomicznej, która negatywnie wpływa na ludzkość jako całość”. Z jednej strony sobór zauważa, że „różnica między bogatymi a biednymi dramatycznie pogłębia się wskutek kryzysu finansowego, który zwykle wynika z nieograniczonej spekulacji niektórych przedstawicieli środowisk finansowych, koncentracji bogactwa w rękach nielicznych osób i perwersyjnych praktyk biznesowych, pozbawionych sprawiedliwości i humanitarnej wrażliwości, co ostatecznie nie służy rzeczywistym potrzebom ludzkości”. Z drugiej strony, sobór podkreśla związek między problemem ubóstwa a kryzysem ekologicznym: „Konkurencja i wrogość na świecie wiodą do niesprawiedliwości i nierównego dostępu poszczególnych ludzi i narodów do zasobów boskiego stworzenia”. Ponadto, gdy miliony ludzi pozbawia się podstawowych dóbr i towarów, a człowiek jest poniżany, rodzi to „etniczne, religijne i społeczne zamieszanie, które zagraża wewnętrznej spójności społeczeństwa”.

Z tego powodu Święty i Wielki Sobór zaapelował o zrównoważoną gospodarkę, która powinna łączyć skuteczność ze sprawiedliwością i solidarnością społeczną. Stwierdził: „Święta Cerkiew Chrystusa, w swoim uniwersalnym ciele – składającym się z wielu narodów na ziemi – podkreśla zasadę powszechnej solidarności i popiera bliższą współpracę narodów i państw w celu rozstrzygania konfliktów w pokojowy sposób”.

Sobór zauważył również, że współczesny kryzys uchodźców i migrantów jest powiązany z tymi wyzwaniami politycznymi, gospodarczymi i środowiskowymi. Zaznaczył, że Kościół prawosławny zawsze odnosił się do prześladowanych, zagrożonych i potrzebujących opierając się na poleceniu Chrystusa: „wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili” (por. Mt 25, 40). Sobór stwierdził, że „w swojej historii Cerkiew zawsze znajdowała się po stronie ‘utrudzonych i obciążonych’ (por. Mt 11, 28). W żadnym momencie działalność filantropijna Kościoła nie ograniczała się jedynie do okolicznościowych dobrych uczynków w stosunku do potrzebujących i cierpiących, ale raczej dążyła do wyeliminowania przyczyn powodujących problemy społeczne”.

Granice nauki

Święty i Wielki Sobór zajął się również kwestią nauki we współczesności. Jak zauważono w przesłaniu, „współczesny rozwój nauk ścisłych oraz technologii przynosi radykalne zmiany w naszym życiu”. Zmiany te nie są tylko i wyłącznie korzystne, ponieważ „mają wiele negatywnych następstw, takich jak manipulowanie wolnością, stopniowa utrata cennych tradycji, zniszczenie środowiska naturalnego i kwestionowanie wartości moralnych”. Jak wskazuje encyklika, człowiekowi „grozi przekształcenie się w biologiczną maszynę, bezosobową jednostkę społeczną lub w mechaniczne urządzenie kontrolowanej myśli”. Jak zauważono w przesłaniu „sprawy te wymagają duchowego podejścia, które Cerkiew prawosławna realizuje za pośrednictwem bioetyki, która opiera się na chrześcijańskiej etyce i na patrystycznym nauczaniu”. W tym duchu sobór podkreślił „niekwestionowaną świętość życia ludzkiego od poczęcia”. Zgodnie z podstawowymi zasadami antropologii prawosławnej „prawo do narodzin jest pierwszym prawem człowieka”. Sobór podkreślił, że „człowiek nie jest tylko zespołem komórek, kości i narządów; ani też osoba ludzka nie jest zdefiniowana wyłącznie w kategoriach biologicznych. Człowiek jest stworzony na obraz Boga (Rdz 1, 27) i należy odnosić się do ludzkości z należytym szacunkiem”.

Dla soboru „prawosławna bioetyka, w przeciwieństwie do świeckich, autonomicznych i redukcjonistycznych poglądów antropologicznych, podkreśla stworzenie człowieka na Boży obraz i podobieństwo oraz jego wieczne przeznaczenie”. Z tego powodu „zarówno w procesie badań naukowych, jak i w praktycznym zastosowaniu nowych odkryć oraz innowacji, powinniśmy przestrzegać absolutnego prawa każdej jednostki do szacunku i godności na wszystkich etapach życia”. Według soboru, „niewłaściwe rozumienie wolności jako permisywizmu prowadzi do wzrostu przestępczości, zniszczenia i zepsucia wszystkiego, co cieszy się uznaniem, a także całkowitego lekceważenia wolności naszego bliźniego oraz świętości życia”. Jednak jak przypomina encyklika, „niebezpieczeństwem jest manipulacja ludzką wolnością, używanie człowieka jako zwykłego narzędzia, stopniowa utrata cennych tradycji, a także zagrożenie lub nawet zniszczenie środowiska naturalnego”.

Kryzys ekologiczny

Kościół prawosławny stał się w pewnym sensie pionierem w rozwiązywaniu kryzysu ekologicznego począwszy od 1986 roku. Doprowadziło to Kościół prawosławny do aktywnego uczestnictwa w różnych międzynarodowych inicjatywach ekologicznych i ustanowienia w 1989 roku dzień 1 września dniem modlitwy o ochronę środowiska naturalnego. Przesłanie soboru podkreśla duchowe i moralne przyczyny kryzysu ekologicznego związanego z chciwością, zachłannością i egoizmem, co prowadzi do nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, zanieczyszczenia i zmian klimatycznych. Z tego powodu sobór twierdzi, że „chrześcijańskie potraktowanie tego problemu wymaga pokajania się za nadużycia, wstrzemięźliwości i ascetycznego etosu, które stanowią antidotum na nadmierną konsumpcję, a jednocześnie pielęgnowanie w człowieku świadomości, że jest ‘zarządcą’, a nie posiadaczem stworzenia”.

Sobór widzi źródło problemu w świeckim podejściu do środowiska, co prowadzi do rozłamu miedzy stworzeniem i Stwórcą. Z tego powodu, jak przypomina nam encyklika,: „stosunek do problemu ekologii w oparciu o zasady tradycji chrześcijańskiej wymaga nie tylko skruchy za grzech eksploatacji zasobów naturalnych planety, a mianowicie, radykalnej zmiany mentalności i zachowania, ale także ascetyzmu jako antidotum na konsumpcjonizm, ubóstwienie potrzeb i zachłanną postawę. Zakłada on również naszą ogromną odpowiedzialność, aby zapewnić przyszłym pokoleniom odpowiednie do życia środowisko naturalne i używać go zgodnie z Bożą wolą i błogosławieństwem” .

Wnioski

Na początku ubiegłego wieku bizantynista M. Jugie uznał, że Kościół prawosławny i jego teologia za skostniały po VII Soborze Ekumenicznym z 787 roku . Krótki przegląd dokumentów Świętego i Wielkiego Soboru na Krecie pokazał nam, że to historyczne wydarzenie stało się rzeczywiście momentem, w którym Kościół prawosławny nawiązał dialog ze światem współczesnym. Sobór zaproponował refleksję teologiczną opartą na antropologii prawosławnej na temat współczesnych wyzwań, takich jak kryzys rodziny, problem wojny i pokoju, prawa człowieka, sprawiedliwość społeczna, ubóstwo i migracja, granice nauki i kryzys ekologiczny. Przedstawił przełomowe oświadczenie o ideologiach globalizacji i sekularyzacji oraz o niebezpieczeństwach fundamentalizmu. Na Zgromadzeniu Zwierzchników Kościołów Prawosławnych w Chambésy w styczniu 2016 r., Anastasios, arcybiskup Tirany i całej Albanii, główny redaktor Przesłania soboru powiedział, że celem Świętego i Wielkiego Soboru nie będzie rozwiązywanie wszystkich problemów ludzkości, ale danie jej słowa światła, pociechy i świadectwo nadziei. Jak stwierdza się na zakończenie Przesłania, „Święty i Wielki Sobór otworzył horyzont na współczesny różnorodny zamieszkany świat. Podkreślił naszą odpowiedzialność w określonym miejscu i czasie, zawsze w perspektywie wieczności” .

Arcybiskup Hiob Getcha (Szwajcaria)

Arcybiskup Hiob Getcha

arcybiskup Telmessos; profesor teologii liturgii w Instytucie Katolickim w Paryżu oraz teologii liturgicznej i dogmatycznej w Instytucie Studiów Doktoranckich Teologii Prawosławnej w Chambesy (Szwajcaria); przewodniczący Patriarchalnego Egzarchatu Prawosławnych Parafii Rosyjskiej Tradycji w Europie Zachodniej (2013-2015); stały reprezentant Patriarchatu Ekumenicznego w Światowej Radzie Kościołów w Genewie; prawosławny współprzewodniczący Wspólnej Międzynarodowej Komisji Dialogu Teologicznego pomiędzy Kościołem Rzymskokatolickim a Kościołem Prawosławnym; prawosławny współprzewodniczący i członek założyciel Wspólnej Prawosławno-Katolickiej Grupy Roboczej Świętego Ireneusza: autor studiów i artykułów z zakresu liturgiki, duchowości prawosławnej i ekumenizmu.

 

„Lublin miasto zgody religijnej” – pod takim tytułem w dniach 29-31 października 2017 r. odbył się w Lublinie Międzynarodowy Kongres Ekumeniczny, który uświetnił 700-lecie nadania praw miejskich Lublinowi (1317), 500-lecie Reformacji (1517), a także 100-lecie KUL (1918). Każdy z dni był poświęcony innej konfesji. I tak pierwszego dnia zostało zaprezentowane Prawosławie, drugiego Katolicyzm, a trzeciego Ewangelizm. Organizatorami tego ważnego wydarzenia naukowego byli: Archidiecezja Lubelska, Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska, Diecezja Warszawska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Polska Rada Ekumeniczna o. Lublin, Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego oraz Miasto Lublin.

Lublin miasto zgody religijnej

Redakcja

Autor

Redakcja orthodox.fm - Portalu Medialnego Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.