Wykład prof. Krzysztofa Leśniewskiego

Wykład prof. Krzysztofa Leśniewskiego na spotkaniu Bractwa CiM

W ostatnią niedzielę 9 grudnia br. odbyło się kolejne spotkanie plenarne lubelskiego koła Bractwa CiM, w czasie którego prof. Krzysztof Leśniewski wygłosił wykład pt. „W jakim stopniu zmagania ascetyczne mnichów mogą być pomocne w praktyce modlitewnej prawosławnego chrześcijanina”. Wykład był bardzo inspirujący i o jego zakończeniu wywiązała się wciągająca dyskusja. Poniżej prezentujemy strukturę tego ciekawego wykładu.

Wykład prof. Krzysztofa Leśniewskiego na spotkaniu Bractwa CiM

W jakim stopniu zmagania ascetyczne mnichów mogą być pomocne
w praktyce modlitewnej prawosławnego chrześcijanina?

Zmagania ascetyczne mnichów

1. Poziom umysłu (centrum duchowego ukierunkowanego na ustawiczną pamięć o Bogu)

  • Słowo Boże (czytanie na głos Pisma Świętego, a zwłaszcza Ewangelii i Psalmów)
  • modlitwa Jezusowa – liturgia serca (słowna, myślna i podświadoma)
  • Boska Liturgia i dobowy cykl nabożeństw w roku liturgicznym
  • wstawiennictwo duchowe za ludzi żyjących w świecie

Skutek: przemiana umysłu (gr. metanoia) i głęboka skrucha (gr. katanyksis) – świadomość własnej grzeszności i miłosierdzia Bożego

2. Poziom rozumu (logicznej racjonalności: odróżniania prawdy od fałszu)

  • zdobywanie wiedzy o życiu duchowym (od przewodnika/ojca duchowego i ze studiowania dzieł filokalicznych), a zwłaszcza o zagrożeniach pochodzących od zaburzeń na poziomie ciała (obżarstwo, nieczystość, chciwość), duszy (gniew, smutek, acedia) oraz ducha (próżność, pycha)
  • pogłębianie znajomości doktryny chrześcijańskiej (nauczanie w cerkwi, uczenie się na pamięć tekstów hymnograficznych)
  • zdobywanie wiedzy egzystencjalnej i umiejętności praktycznych

Skutek: nabywanie mądrości Bożej oraz coraz lepsze rozumienie celu i sensu życia

3. Poziom zmysłów (egocentrycznego ukierunkowania na pożądliwych pragnieniach)

  • walka z negatywnymi myślami wyobrażeniowymi (uwaga, czujność, rozróżnianie duchowe)
  • unikanie sytuacji prowokujących do grzechu
  • ustawiczna pamięć o byciu grzesznikiem („Największym z grzeszników jestem ja”)
  • dar oczyszczających łez – wrażliwość na cierpienia innych i wstawiennictwo w ich intencjach
  • pamięć o śmierci i Sądzie Ostatecznym (postrzeganie wszystkiego w perspektywie zbawienia)

Skutek: umiejętność diagnozowania złych pożądliwych myśli pojawiających się w wyobraźni oraz dystansowania się do pożądliwych pragnień oraz wyciszenie wewnętrzne

4. Poziom fizjologii (dar od Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób a zarazem trudne zadanie dla człowieka stworzonego na Jego obraz)

  • pogłębione oddychanie przeponowe (powiązane zwłaszcza z nieustanną modlitwą)
  • modlitewna postawa stojąca (wielogodzinna)
  • pokłony do ziemi (poprawa koncentracji, intensyfikacja krążenia krwi i limfy w organizmie)
  • różnego rodzaju prace fizyczne
  • posty (umartwianie ciała i pozbawianie się przyjemności, czy droga ku zdrowiu?)
  • ubóstwo (świadoma rezygnacja z posiadania dóbr) i błogosławiony dystans do wszystkiego

Skutek: bycie zintegrowaną osobą ludzką zdolną do uwielbiania Boga w swoim ciele i wchodzącą w głębokie/duchowe relacje z innymi ludźmi

Praktyka modlitewna prawosławnego chrześcijanina

1. Poziom umysłu (centrum duchowego ukierunkowanego na ustawiczną pamięć o Bogu)

  • regularne czytanie na głos Ewangelii i Psalmów (indywidualnie i rodzinnie)
  • dążenie do jak największej koncentracji podczas Boskiej Liturgii, nabożeństw i modlitwy osobistej
  • pogłębianie relacji/zażyłości z Bogiem poprzez uczestnictwo w misteriach/sakramentach (zwłaszcza: spowiedzi i Komunii Świętej)
  • budowanie relacji miłości z innymi ludźmi poprzez postawę życzliwości i przebaczania

Skutek: przemiana umysłu (gr. metanoia) i głęboka skrucha ( gr. katanyksis) – świadomość własnej grzeszności i miłosierdzia Bożego

2. Poziom rozumu (logicznej racjonalności: odróżniania prawdy od fałszu)

  • zdobywanie wiedzy o podstawach życia duchowego
  • nauka języka cerkiewnosłowiańskiego w celu dobrego rozumienia treści nabożeństw i modlitw
  • czytanie literatury religijnej
  • odnoszenie całości życia do bycia członkiem Kościoła prawosławnego

Skutek: nabywanie mądrości Bożej oraz coraz lepsze rozumienie celu i sensu życia

3. Poziom zmysłów (egocentrycznego ukierunkowania na pożądliwych pragnieniach)

  • walka z negatywnymi myślami wyobrażeniowymi (uwaga, czujność, rozróżnianie duchowe)
  • dbanie o dobre relacje ze wszystkimi ludźmi jakich znamy (bycie „z” i bycie „dla”)
  • ograniczanie negatywnego wpływu massmediów (zwłaszcza: telewizji i internetu)
  • rezygnacja z tzw. rozrywek wirtualnych (zwłaszcza: gier komputerowych)
  • unikanie sytuacji prowokujących do grzechu
  • częsty kontakt z przyrodą
  • pamięć o śmierci i Sądzie Ostatecznym (postrzeganie wszystkiego w perspektywie zbawienia)

Skutek: umiejętność diagnozowania złych pożądliwych myśli pojawiających się w wyobraźni oraz dystansowania się do pożądliwych pragnień oraz poczucie szczęśliwego życia

4. Poziom fizjologii (cudowny dar od Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób a zarazem trudne zadanie dla człowieka stworzonego na Jego obraz)

  • ćwiczenia fizyczne powiązane z oddychaniem przeponowym
  • pokłony do ziemi (poprawa koncentracji, intensyfikacja krążenia krwi i limfy w organizmie)
  • zdrowe odżywianie, posty i unikanie stresu
  • dzielenie się posiadanymi dobrami z innymi (zwłaszcza potrzebującymi) – „Dajcie a będzie wam dane”

Skutek: bycie zintegrowaną osobą ludzką zdolną do uwielbiania Boga w swoim ciele i wchodzącą w głębokie/duchowe relacje z innymi ludźmi

Powyższy schemat porównawczy zakłada, że wszelkie zmagania ascetyczne (cs. podwigi) człowieka są wtórne do uprzedzającego działaniu Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób, Który Jest Miłością. Powołanie do świętości dotyczy zarówno mnichów, jak i chrześcijan żyjących w świecie. Obydwie formy życia chrześcijańskiego wymagają radykalizmu (a niekiedy nawet szaleństwa dla Chrystusa), którego podstawą są: słuchanie Dobrej Nowiny (Ewangelii), uczestnictwo w Boskiej Liturgii i nabożeństwach cerkiewnych oraz w sakramentach (zwłaszcza spowiedzi i Eucharystii), modlitwa indywidualna i wspólnotowa/małżonków/rodzinna, przestrzeganie przykazań Bożych i praktyczne urzeczywistnianie przykazania miłości Boga i bliźniego, a także świadectwo o wierze w jednego Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób wobec ludzi niewierzących, zagubionych czy poszukujących celu i sensu życia…

Krzysztof Leśniewski

Redakcja

Autor

Redakcja orthodox.fm - Portalu Medialnego Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.